Co to znaczy starzeć się z godnością? Jak sprawić, by starość była przeżyciem pozytywnym mimo, iż organizm funkcjonuje coraz mniej sprawnie? Czy starość to koniecznie problemy z pamięcią i zdrowiem? Czy starość to tylko stan ducha?

Psychologia rozwojowa interesuje się całością życia człowieka - od rozwoju prenatalnego aż do śmierci. Prowadzone były więc także badania nad starzeniem się. Badania wyłoniły kilka sposobów starzenia się.

Postawa aktywna - adekwatna

Osoby wykazujące postawę aktywną po przejściu na emeryturę znajdują sobie ciekawe zajęcia dostosowane do wieku i stanu zdrowia. Taką osobą była np. moja mama, która przez całe życie będąc psychologiem w Poradni Wychowawczo - Zawodowej, po przejściu na emeryturę zajęła się pisaniem artykułów psychologicznych oraz poradnictwem w ramach parafii. Inne osoby zajmują się wnukami, podejmują studia na uniwersytecie trzeciego wieku, udzielają w organizacjach charytatywnych, znajdują ciekawe hobby. Pewien mój znajomy w starszym wieku zaczął pasjonować się lokomotywami, a mając blisko do Wolsztyna stał się ekspertem w zakresie tamtejszych okazów.

Postawa aktywna - obronna

Do tej grupy zaliczają się ludzie, którzy nie będąc pogodzonymi z procesem starzenia się próbują na siłę robić wszystko to, co do tej pory. Przykładem będą tu kobiety poddające się operacjom plastycznym, odsysaniu tłuszczu i szprycowaniu silikonem po to by zachować pozory młodego wyglądu. Taką osobą będzie ktoś, kto mimo słabszego zdrowia i osłabionego organizmu nadal intensywnie uprawia sport o wysokim zagrożeniu kontuzjami (np. tenis, narty). Są to niestety rozpaczliwe próby zaprzeczania faktowi starzenia się. Można udawać przed sobą, że jest się nadal młodym, lecz natury się nie oszuka. Osoby takie często umierają na zawał serca.

Postawa pasywna-zależna

Ludzie z tej grupy to osoby zależne od innych. Poddają się zmianom, jakie niesie za sobą starość, bez protestów, jednocześnie oczekując pomocy. Ludzie tacy zachowują spokój i pogodę ducha tak długo, dopóki mają zapewnioną opiekę i mogą polegać na innych. Wśród nich znajduje się wiele osób zamykających się w sobie i unikających jakiejkolwiek aktywności. Wbrew pozorom zaawansowana choroba, przyspieszająca starzenie się nie zmusza do przyjęcia postawy pasywnej. Ludzie robią sobie to sami. Znam osobę, która będąc na starość chora do tego stopnia, że nie była w stanie samodzielnie pójść do ubikacji wykazywała postawę aktywno-adekwatną. To znaczy podejmowała takie działania, na jakie pozwalał jej stan fizyczny i to z poczuciem, że ma to głęboki sens. Osoba ta słuchała radiowych audycji religijnych i wspólnie z innymi radiosłuchaczami odmawiała różaniec w intencji całej rodziny.

Postawa roszczeniowo - agresywna

Takie mogą stać się osoby z grupy pasywnej, jeśli zostaną pozbawione pomocy. Postawa roszczeniowo-agresywna jest najbardziej uciążliwa dla otoczenia. Tok rozumowania starszej osoby przebiega następująco: "Tyle z siebie dałem dla rodziny (np.), poświęcałem się dla nich, mam teraz prawo żądać opieki, towarzystwa itp." Za takim myśleniem idą niestety żądania, by rodzina poświęcała się dla nich (np. kosztem dzieci). Czasem dołączają się elementy paranoidalne - jak np. podejrzenia o trucie, okradanie itp.

Starzenie się z godnością

Aby to osiągnąć należy przede wszystkim zaakceptować fakt starzenia się. Warto dbać o sprawność fizyczną, ale w sposób dostosowany do wieku. Niekontuzyjne i ogólnorozwojowe jest np. pływanie. Można natomiast pozostać młodym duchem. Okazuje się, że starsze osoby nie muszą mieć problemów z pamięcią. Dzięki treningowi zapamiętywania starsi ludzie mogą być pod tym względem równie sprawni jak młodzi. Osoby stare a sprawne intelektualnie zawdzięczają to głównie ciągłym ćwiczeniem intelektu. Warto zaplanować sobie, co będzie się robić na emeryturze. Bezpieczniej wziąć pod uwagę, że wytrzymałość fizyczna może się pogorszyć. Raczej więc nie planuję na emeryturze przedzierać się przez dżungle Afryki, lecz może raczej zając się dokładnym zwiedzeniem i obfotografowaniem okolic Poznania. Ostatnia rada to - o starości warto pomyśleć zanim się przydarzy. Wielu ludzi unika myśli o przyszłości, bo ich to przygnębia i boją się jej. Wymyślanie różnych planów dotyczących zajęć starość pozwala na lepsze i bardziej racjonalne przygotowanie się do przyszłości.

artykuł opublikowany w "PRZEWODNIK KATOLICKI"

Ty i Twój Nastolatek
Wielu z nas obawia się okresu, gdy dziecko staje się nastolatkiem. Wydaje się, że nie mamy już na dziecko wypływu i zaczyna żyć w świecie rówieśników. Obawiamy się, że może wpaść w kłopoty.
Miłość i autorytet
MIŁOŚĆ I AUTORYTET. Jak wychowywać dzieci po chrześcijańsku i ustrzec je przed zagrożeniami Poradnik dla rodziców, którzy chcą zapewnić swoim dzieciom życiowy sukces i szczęście.
Małżeństwo przemyśl to
Miłość na całe życie jest możliwa! Wygląda na to, że wasz związek jest "na poważnie". Czy możesz przewidzieć jego losy? Nie wystarczy uwierzyć, że miłość na całe życie jest możliwa. Ważne, żebyście wiedzieli jak to zrobić.
Prawdziwe szczęście w praktyce
Co zrobić, żeby być szczęśliwym? Wszyscy szukamy odpowiedzi na to pytanie. Niektórzy twierdzą, że szczęście zależy od losu i nie mamy na nie wpływu. Albo zdrowia, albo pieniędzy. My udowadniamy, że to nieprawda.
Jam Jest Pan, Bóg Twój!
Katechizm dla dzieci o Dekalogu. Książka do czytania wraz z dziećmi, przybliżająca im w sposób przystępny, lecz nie zinfantylizowany 10 przykazań. Testowane na ludziach w wieku 6-8 lat.
40 tygodni radości, porady dla mamy w ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu! Jak nie dać się zwariować, przestraszyć, jak uniknąć problemów związanych z ciążą. Opis ciąży, porady opracowane w konsultacji z doświadczonym lekarzem - położnikiem.
Od niemowlaka do przedszkolaka
Rady dla młodych rodziców, którzy chcą wychować dobre i mądre dzieci i nie dać się zwariować.
Pierwsze lata w szkole
Praktyczny poradnik dla rodziców, pedagogów i psychologów. W prosty i dowcipny sposób opisuje trudny proces wychowania dziecka w wieku od 7 do 10 lat. Książka nie obejmuje specyficznej sytuacji sześciolatków, poruszając jednak temat dojrzałości szkolnej.
Psychologia a życie duchowe
Czy psychologia może nam coś mówić o życiu duchowym? Czy techniki terapii psychologicznej wpływają też na życie duchowe człowieka? Czy psychologia ma prawo wypowiadać się na temat duszy człowieka, czy też - skoro jest nauką empiryczną - powinna skupiać się wyłącznie na procesach poznawczych i emocjonalnych?
Mowa ciała w liturgii
"Mowa ciała w liturgii" to niewielka książeczka, której autorami są dwie osoby - Bogna Białecka oraz ks. Mirosław Musiał. Broszura ma dwóch autorów omawiających zagadnienie z odmiennych perspektyw. Kapłana – celebransa Mszy Świętej oraz psychologa – uczestnika. Autorzy wyszli z założenia, że perspektywy psychologiczna i teologiczna w spojrzeniu na liturgię wzajemnie się przenikają.